[Terug]

Toekennings - Hermann Guilomee



Jaar gewen: 2008  
Kategorie: Letterkunde  
Titel: Die Afrikaners (2004)  











Die Helgaard Steynprys word bekostig uit ‘n testamentêre bemaking van wyle mnr. Jan Steyn, in lewe volksraadslid vir Potchefstroom. Hy het bepaal dat ‘n gedeelte van die huur-opbrengs uit landbougrond wat hy nagelaat het, in ‘n vierjaarsiklus, jaarliks om die beurt aangewend moes word vir musiek, skilder, beeldhoukuns en letterkunde. Vanjaar kom letterkunde aan die beurt en die prysgeld van R150,000 maak hiervan  een van die grootste literêre pryse in Suid-Afrika. Die administrasie van die prys word behartig deur Absa Trust Beperk , verteenwoordig deur mnr.Carel Gersbach.

Vanjaar se keurders was proff. Hennie van Coller van die Universiteit van die Vrystaat, Heilna du Plooy van die Noordwes Universiteit en dr. Daniel Hugo, Direkteur van die Huis der Nederlanden in Kaapstad. Volgens die bepalings van die testament moes hulle vanjaar die wenboek vind onder al die Afrikaanse boeke “wat in die voorafgaande vier jaar in ‘n oplaag van meer as driehonderd op die ope mark verskyn het.” Volgens prof. Van Coller is hulle letterlik toegegooi met boeke wat oor die mees uiteenlopende onderwerpe gehandel het, onder andere kookkuns, godsdiens, jagvoëls, die reg van verryking, historiese werke, biografieë, digbundels, dramas en romans.

Waar hulle eie kennis te kort geskiet het, het die keurders die hulp ingeroep van vakkenners. Ná maande se intensiewe leeswerk het die keurders eenparig besluit op ‘n kortlys van vyf boeke:

  • Breytenbach, Breyten.  Die windvanger Kaapstad : Human & Rousseau, 2007.
  • Giliomee, Herman.  Die Afrikaners. 'n Biografie. Kaapstad : Tafelberg, 2004
  • Steyn, J.C.  Die 100 jaar van M.E.R. Kaapstad : Tafelberg, 2004.
  • Van Niekerk, Marlene.  Agaat. Kaapstad : Tafelberg, 2004.
  • Winterbach, Ingrid.  Die boek van toeval en toeverlaat. Kaapstad : Human & Rousseau, 2006.

Vir die eerste keer in die geskiedenis van die prys word die eerste prys en prysgeld vanjaar gedeel deur twee skrywers: Herman Giliomee vir sy biografiese werk, Die Afrikaners (2004) en Marlene van Niekerk vir haar roman, Agaat (2004). Beide werke is herhaaldelik bekroon in Suid-Afrika en het ook wye erkenning in internasionale verband ontvang.

Giliomee skryf sy werk, wat die storie is van die Afrikaner se oorlewingstryd van die kolonisasietyd tot en met die een-en-twintigste eeu, eers in Engels. Dit word ‘n blitsverkoper en hy werk dit self om tot ‘n Afrikaanse uitgawe wat net soveel lof inoes. Marlene van Niekerk se roman vertel oënskynlik die lewensverhaal van ‘n sterwende vrou en haar komplekse verhouding met haar huisbediende / pleegkind / versorgster. Maar in feite is dit ook ‘n geskiedenis van die Afrikaner en sy verlies van mag.

Beide boeke is bakens binne die Afrikaanse literatuur en eiesoortige bestekopnames van die Afrikaner se bydrae tot hierdie land.